Historia

Rys historyczny szkoły w Pilczy Żelichowskiej przygotowany w oparciu o prowadzone kroniki szkolne.
Według najstarszych zapisów w kronice szkolnictwo na terenach wsi Pilcza Żelichowska i Niwki rozpoczęło się w roku szkolnym 1912/1913.Wtedy przybył pierwszy nauczyciel p. Franciszek Gugulski, który uczył tylko przez miesiąc i został przeniesiony, a kronikę założył i pierwszego wpisu dokonał p. Ludwik Jakus. Wpisy do kroniki są kontynuowane po dzień dzisiejszy. Szkoła rozpoczęła działalność jako dwu stopniowa. Budynku szkolnego nie było. Nauka odbywała się w budynku przez gminę wynajmowanym corocznie, który posiadał jedną izbę lekcyjną oraz pokoik dla nauczyciela. Izba szklona mieściła tylko 4 ławki. Nauka odbywała się rano i po południu. Katechizacje prowadził katecheta z Otfinowa, gdyż obwód szkolny obejmował parafię otfinowską i olesieńską. Po dwóch latach zmienił się nauczyciel i do szkoły przybyła p.Teofila Wójcikówna. W rok 1917/1918 nauczanie prowadzone było przez nauczyciela p. Adolfa Pilchowicza, a szkoła istniała jako cztero stopniowa ze 150 uczniami. Jeden uczący nie był w stanie prowadzić efektywnej nauki i jednak mimo starań nie została mu przydzielona druga siła nauczycielska. Na wsiach panowała bieda, dzieci często opuszczały lekcje, chodziły boso i o głodzie. W roku 1919/1920 do pracy zgłosił się p. Antoni Jaworski. Ciężkie warunki materialne szkoły- zimno, brak zainteresowania ze strony gminy, która nie zabiegała o ich poprawę oraz ogólna niewiedza ludu sprawiło, iż coraz mniej dzieci zapisywano do szkoły. W roku 1920 podjęto decyzję o budowie nowego drewnianego budynku. Po zakupie gruntu i sporządzeniu kosztorysu rozpoczęto budowę w 1921 roku. Budynek oddano do użytku w roku szkolnym 1922/1923. Mieściły się w nim 2 sale lekcyjne oraz mieszkanie dla nauczyciela. Kierownikiem nowej szkoły został pracujący dotychczas p. Antoni Jaworski. Nauka dalej odbywała się w jednej sali, gdyż był bardzo wielki problem z wykończeniem oraz wyposażeniem budynku szkolnego. Wtedy także przy szkole działały jako zajęcia pozalekcyjne szkółki: siewek i drzewek, kwiatowa oraz sadowniczo – warzywna. Pan Antoni Jaworski prowadził kronikę do 1933 roku, kiedy to kierownictwo szkoły objęła p. Maria Wiklańska. Szkoła istniała jako jednoklasówka, a zapisanych było 111 dzieci. Rok szkolny 1933/1934 opóźnił się znacznie gdyż budynek szkolny wymagał gruntownego remontu po przejściu wielkiej fali powodziowej. Wg. kroniki ucierpiały wtedy 54 wsie, a ludność straciła cały dorobek swojego życia. W tym dramatycznym roku rozpoczęto dożywianie dzieci, które trwało przez wiele lat. Pracę tę wykonywały gospodynie wiejskie. Rok szkolny 1935/36 rozpoczął się już Mszą Świętą w kościele parafialnym w Zalipiu i katechizację rozpoczął tamtejszy ksiądz. W roku 1939 wybuchła II wojna światowa i nauka została przerwana aż do 10 marca 1940 roku z powodu działań wojennych oraz bardzo srogiej zimy (mrozy sięgały -35oC). Szkoła jako 3 – klasowa została zorganizowana dopiero w 1945 roku, a pracowało w niej troje nauczycieli. W roku 1946/47 szkoła prowadziła naukę w zakresie 7 klas. Jedna izba lekcyjna z powodu braku miejsca była wynajmowana w remizie OSP. Jako szkoła 8 – klasowa została zorganizowana w roku szkolnym 1966/67 i powstał oddział przedszkolny. Pani Maria Wiklańska kierownikiem szkoły była aż do 1968 roku, kiedy to 27 sierpnia odbył się odbiór techniczny nowej szkoły a jej kierownikiem został p. Walerian Ubas. Nowo oddana szkoła została w bardzo krótkim czasie, bo już w październiku w pełni wyposażona w sprzęt oraz pomoce naukowe. 1 października 1968 roku odbyło się uroczyste otwarcie budynku szkolnego, którego dokonał ówczesny Inspektor Pan magister Jerzy Mikulski przekazując klucze Panu Walerianowi Ubasowi. Padło wiele słów serdecznych podziękowań dla wszystkich mieszkańców wsi Pilcza Żelichowska, Niwki, Dąbrówka Gorzycka za dobrowolną pomoc udzielaną szkole. W nowo oddanym budynku odbywały się narady, sesje naukowe przy udziale nauczycieli nawet z krakowskich szkół. Pan Walerian Ubas sprawował funkcję kierownika, a później dyrektora szkoły do 1987 roku. Rok szkolny 1987/88 rozpoczął nowy dyrektor szkoły Benedykt Owierczuk, który sprawuje tę funkcję po dzień dzisiejszy. Na przestrzeni 100 lat w Szkole Podstawowej w Pilczy Żelichowskiej pracowało 76 nauczycieli. Placówka funkcjonowała jako szkoła 8 – klasowa aż do roku 1999, kiedy to utworzono gimnazja. W tym okresie w szkole podjęto próbę budowy sali gimnastycznej, jednak po reorganizacji oświaty i utworzeniu gimnazjów, jak również w związku z niżem demograficznym, zmniejszyła się ilość dzieci i brak jest funduszy na kontynuację inwestycji. Od 1999 roku szkoła funkcjonuje jako 6 – klasowa z oddziałem zerowym. Budynek i otoczenie szkoły przez lata zmieniały swój wygląd. W ostatnich latach odnowiono elewację budynku szkoły, zmieniano centralne ogrzewanie – na gazowe, wymieniono stolarkę okienną, powstał plac zabaw, wybrukowano część placu szkolnego. Szkołę w miarę możliwości doposażono w meble i pomoce naukowe.